پرش به محتوای اصلی

از دستیار تا جاسوس: آسیب‌پذیری‌ها و تهدیدات امنیتی در افزومه های مرورگر

۱۹ شهریور ۱۴۰۵مرکز فناوری اطلاعاتمقالات امنیتی۱۱۳ بازدید

امروزه با گسترش اینترنت، مرورگرها به دروازه اصلی ما به دنیای وب تبدیل شده‌اند. بسیاری از کاربران برای افزایش بهره‌وری و انجام سریع‌تر امور، به سراغ نصب افزونه‌ها (Extensions) می‌روند. در این میان، با محبوبیت روزافزون هوش مصنوعی، افزونه‌هایی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از این فناوری استفاده می‌کنند، وب‌گردی و جستجو را بیش از هر زمان دیگری هوشمند و سریع کرده‌اند. اما این استقبال بی‌سابقه، یک روی تاریک هم دارد؛ افزونه‌ها به فرصتی طلایی برای هکرها و مهاجمان سایبری تبدیل شده‌اند. آن‌ها با سوءاستفاده از دسترسی اکستنشن‌ها می‌توانند داده‌های حساس مرورگر را به سرقت ببرند، کیف‌پول‌های ارز دیجیتال (Crypto Wallets) را خالی کنند و حتی در مواردی تا سطح سیستم‌عامل کاربر نفوذ کنند. از همین رو، بررسی دقیق و همه‌جانبه تهدیدات امنیتی این افزونه‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.





1. رصد مخفیانه ترافیک کاربران توسط ۷۳۷ افزونه VPN در کروم


شناسایی ۷۳۷ افزونه رایگان VPN در گوگل کروم نشان داد که مهاجمان از طریق حداقل ۴۰ حساب توسعه‌دهنده در فروشگاه وب کروم، کمپین گسترده‌ای برای جعل هویت ۶۶ برند مطرح امنیتی (از جمله Proton VPN، NordVPN، Surfshark، ExpressVPN و 1.1.1.1 کلودفلر) به راه انداخته‌اند.

مهاجمان برای جایگزین کردن ابزارهای اصلی و جلب اعتماد کامل کاربران، از سه تکنیک فریبنده استفاده کردند:

  • کپی‌برداری کامل از هویت بصری: استفاده از لوگو، نام و طراحی گرافیکی دقیق برندهای معروف تا کاربر در نگاه اول متوجه تقلبی بودن افزونه نشود.
  • رابط کاربری و انیمیشن‌های ساختگی: طراحی صفحه متصل‌شدن ظاهری، همراه با انیمیشن‌های واقعی «در حال اتصال» و نشانگرهای وضعیت سبز رنگ، در حالی که اتصال واقعی به سرورهای آن برند هرگز اتفاق نمی‌افتاد.
  • تغییر مخفیانه پیکربندی مرورگر: در پشت صحنه، افزونه به‌محض فعال‌سازی، دستور chrome.proxy.settings را روی یک سرور مشخص SOCKS5 (پورت ۱۰۸۲) تنظیم می‌کرد.

با این روش، تمام ترافیک وب کاربر (به‌جز آدرس‌های لوکال) از سرور اختصاصی هکرها عبور داده می‌شد. این کار مهاجمان را دقیقاً در موقعیت «مرد میانجی» (AitM) قرار می‌داد تا آدرس‌های IP، دامنه‌های بازدیدشده (از طریق TLS SNI) و تمامی داده‌های رمزنگاری‌نشده در پروتکل HTTP را بدون اطلاع کاربر شنود و جمع‌آوری کنند.

  • دور زدن سیستم‌های نظارتی و فریب کاربران

سازندگان این افزونه‌ها با ترفندهای متعددی نظیر ارائه اطلاعات دروغین به بررسی‌کنندگان کروم (مانند ادعای عدم جمع‌آوری داده)، نمایش رابط‌های کاربری ساختگی همراه با انیمیشن اتصال، و بارگذاری کدهای جدید پس از دریافت تاییدیه (Post-approval)، فیلترهای امنیتی را دور زده‌اند. همچنین با تبلیغ پلن‌های اشتراکی دروغین، ظاهری موجه و تجاری به برنامه‌های مخرب خود بخشیده‌اند تا تردید کاربران را کاملاً برطرف کنند.

  • تکنیک «تغییر رفتار پس از جلب اعتماد» (Poisoned Updates)

نکته نگران‌کننده‌تر، استفاده مهاجمان از استراتژی «تطهیر و آلوده‌سازی مجدد» است؛ نمونه بارز آن افزونه "AI Sidebar" بود که پس از حذف به دلیل سرقت اطلاعات، ابتدا با انتشار یک نسخه پاک مجدداً تاییدیه گرفت، اما تنها دو هفته بعد با یک به‌روزرسانی جدید، کدهای سودجویانه و بازکردن خودکار لینک‌های تبلیغاتی را وارد مرورگر کاربران کرد. این الگو نشان می‌دهد که حتی افزونه‌های تاییدشده و قدیمی نیز می‌توانند با یک آپدیت جدید به یک تهدید امنیتی فعال تبدیل شوند.


2.سرقت چت‌های ChatGPT و 900DeepSeek هزار کاربر توسط دو افزونه کروم

محققان امنیتی دو افزونه کروم با مجموع بیش از ۹۰۰ هزار کاربر را شناسایی کرده‌اند که هدف اصلی آن‌ها سرقت محتوای چت‌های ChatGPT و DeepSeek به همراه آدرس وب‌سایت‌های بازدیدشده کاربران است:

  • Chat GPT for Chrome with GPT-5... (با ۶۰۰ هزار نصب)
  • AI Sidebar with Deepseek, ChatGPT... (با ۳۰۰ هزار نصب)

این افزونه‌ها با جعل هویت ابزارهای معروف (مانند AITOPIA) و اخذ اجازه برای «جمع‌آوری داده‌های تحلیلی ناشناس»، کاربران را فریب داده و جاسوسی از آن‌ها را آغاز می‌کنند.


  • جزئیات و مکانیسم‌های فنی حمله

مهاجمان در این افزونه‌ها از تکنیک‌های فنی زیر برای استخراج داده‌ها و مخفی‌کاری استفاده می‌کنند:

پارس و استخراج از عناصر DOM: افزونه به‌طور مداوم کدهای عناصر DOM (ساختار سند وب) را در صفحات وب‌سایت‌های هوش مصنوعی اسکن کرده، متن گفتگوها را استخراج و در حافظه محلی ذخیره می‌کند.

  • ارسال دوره‌ای به سرور C2: هر ۳۰ دقیقه یک‌بار، افزونه تمام چت‌های استخراج‌شده را به همراه لیست کامل URL تب‌های باز مرورگر به سرورهای کنترل و فرماندهی مهاجمان (chatsaigpt[.]com یا deepaichats[.]com) ارسال می‌کند.
  • پنهان‌سازی زیرساخت (Obfuscation): استفاده از پلتفرم‌های توسعه هوش مصنوعی (مانند Lovable) برای میزبانی سیاستی‌های حریم خصوصی ساختگی تا ترافیک خروجی عادی به نظر برسد و شناسایی نشود.

تجاری‌سازی سرقت پرامپت توسط افزونه‌های معروف

خطر اصلی اینجاست که تکنیک «سرقت پرامپت» فقط محدود به افزونه‌های بدافزاری نیست. حتی افزونه‌های شناخته‌شده‌ای مانند Similarweb (با ۱ میلیون کاربر) و Stayfocusd (با ۶۰۰ هزار کاربر) نیز قوانین خود را تغییر داده و شروع به جمع‌آوری پرامپت‌ها، فایل‌های پیوست و خروجی هوش مصنوعی کاربران کرده‌اند.



آن‌ها برای این کار از دو روش فنی متداول استفاده می‌کنند:


  • هایجک کردن APIهای شبکه مرورگر: دستکاری و شنود مستقیم توابع نیتیو مرورگر مانند fetch() و XMLHttpRequest() تا تمام درخواست‌های ارسال‌شده به سرویس‌های هوش مصنوعی (ChatGPT، Claude، Gemini، Perplexity) شنود شود.
  • بارگذاری پیکربندی از راه دور (Remote Config): دریافت فایل‌های برنامه‌نویسی‌شده از سرور خارجی که حاوی قواعد پارس اختصاصی برای هر مدل هوش مصنوعی است؛ این کار باعث می‌شود ابزارهای امنیتی گوگل نتوانند در بررسی اولیه متوجه عملکرد واقعی افزونه شوند.
  • پیامد برای سازمان‌ها: افشای کدهای منبع، اسرار تجاری، داده‌های مشتریان و مالکیت معنوی شرکت‌ها که کارمندان ناآگاهانه در پرامپت‌های هوش مصنوعی وارد می‌کنند و اکنون در بستر وب افشا شده یا به فروش می‌رسند.




از دستیار تا جاسوس: آسیب‌پذیری‌ها و تهدیدات امنیتی در افزومه های مرورگر | دانشگاه جامع انقلاب اسلامی